Direct zoeken




 

.

2 - Water en zeep

Hoofdstuk 2 - Water en zeep

{access 2.Docent,4.SuperAdmin}

docenten uitwerkingen

Bla Bla Bla  
werkboek met
opgaven en practica

 

   

uitwerkingen van
het werkboek

{/access}

introductie

 

 

2.1 - Water

{access 2.Docent,4.SuperAdmin}

docenten materiaal en lesplanning

materiaal

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

1.lesplan

Min Wat Materiaal
5 leerlingen komen binnen, nemen plaats en pakken hun spullen voor zich. -

2.lesplan

Min Wat Materiaal
5 leerlingen komen binnen, nemen plaats en pakken hun spullen voor zich. -

3.lesplan

Min Wat Materiaal
5 leerlingen komen binnen, nemen plaats en pakken hun spullen voor zich. -
15 Bespreken van opgaven van vorige week.  
30 leerlingen werken zelfstandig aan de opgaven van het werkboekje. Docent loopt rond voor hulp, uitleg en begeleiding.  

{/access}

uitleg

Water ❸

uitleg

Een mens heeft water nodig om te kunnen leven. Zonder water kun je ongeveer drie dagen leven. Toch is maar een heel klein deel van al het water op aarde drinkbaar. Dit komt omdat het meeste water in de wereld zoutwater is. Dit water kun je niet drinken omdat er teveel zout in opgelost zit. Water waar weinig of geen zout in opgelost zit noemen we zoetwater. Zoetwater is geschikt om te drinken als het schoon genoeg is. In Nederland gebruiken we ongeveer 120 liter water per persoon, per dag. Dit water wordt door de drinkwaterbedrijven geleverd. Hiervoor wordt bijvoorbeeld oppervlakte water gezuiverd. Oppervlakte water is het water uit rivieren, meren, sloten en beken (afbeelding 1). Andere soorten water zijn grondwater, duinwater en regenwater.   Afbeelding 1

 

 

NASK2/K/7-1

 

Waterkringloop ❸

uitleg

Het water in de wereld wordt voortdurend gezuiverd door de natuur (afbeelding 1). De zon warmt het water van de zee, rivieren en meren op. Hierdoor verdampt een deel van dit water . De waterdamp stijgt op in de lucht. Boven in de lucht vormt de waterdamp wolken die bestaan uit fijne waterdruppeltjes. Als deze druppeltjes te groot worden vallen ze naar beneden als regen of als het koud genoeg is als sneeuw en hagel. Dit water stroomt vervolgens via beken en rivieren weer terug naar de zee. Het lijkt op een grote destillatie opstelling. Het water wordt op deze manier voortdurend gezuiverd (video 1).    

 

Afbeelding 1


  Video 1 (0:01:47)
   

 

wordt onderzocht

 

Functies van water

uitleg

Mensen gebruiken water niet alleen als drinkwater . We gebruiken het water ook als spoelmiddel , bijvoorbeeld bij het douchen, wassen, afwassen en voor het toilet. We gebruiken het ook als oplosmiddel . Een oplosmiddel is een vloeistof waarin je een andere stof kunt oplossen . Zo gebruik je water als oplosmiddel bij het zetten van thee of koffie of bij wassen en afwassen. Onze industrie gebruikt het water ook als spoelmiddel . Dit water hoeft niet zo schoon te zijn als ons kraanwater. Fabrieken zuiveren daarvoor hun eigen spoelwater. Zo kunnen ze het hergebruiken . Dit water noemen we industriewater . Fabrieken gebruiken water ook als koelmiddel . Daarmee koelen we bijvoorbeeld een kernreactor af. Dit water is na koeling erg warm en kan worden gebruikt als stadsverwarming .    

 

NASK2/K/7-3

 

 

 

2.2 - Emulgatoren

{access 2.Docent,4.SuperAdmin}

docenten materiaal en lesplanning

materiaal

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

1.lesplan

Min Wat Materiaal
5 leerlingen komen binnen, nemen plaats en pakken hun spullen voor zich. -

2.lesplan

Min Wat Materiaal
5 leerlingen komen binnen, nemen plaats en pakken hun spullen voor zich. -

3.lesplan

Min Wat Materiaal
5 leerlingen komen binnen, nemen plaats en pakken hun spullen voor zich. -
15 Bespreken van opgaven van vorige week.  
30 leerlingen werken zelfstandig aan de opgaven van het werkboekje. Docent loopt rond voor hulp, uitleg en begeleiding.  

{/access}

uitleg

De emulsie

uitleg

Bij een emulsie zijn twee vloeistoffen met elkaar gemengd. Bij een emulsie willen de vloeistoffen willen niet in elkaar oplossen . Daardoor blijven er zelfs na heftig schudden altijd kleine druppels van elk van de stoffen door elkaar gemengd. Hierdoor kun je niet door de emulsie heen kijken. Wanneer je een emulsie een tijdje laat staan zullen de twee vloeistoffen ontmengen . Er ontstaan twee lagen. Wanneer je dit wilt voorkomen kun je een emulgator toevoegen. Dit is een stof die de twee niet mengbare vloeistoffen gemengd houd. Mayonaise bestaat vooral uit azijn en olie. Eigeel is de emulgator die mayonaise bij elkaar houd (afbeelding 1). Zeep is een ander voorbeeld een goede emulgator . Zeep zorgt ervoor dat de vettige stoffen , die op de borden zit, oplossen in het afwaswater.

Voorbeelden
Mayonaise, bodymilk, makeup-remover, margarine, melk.

Scheiden
Emulsies zijn te scheiden met de scheidingsmethode bezinken .
  Afbeelding 1

 

begrippen

emulgator  
Een stof die twee niet mengbare vloeistoffen bij elkaar kan houden.
Bij het maken van mayonaise meng je azijn en olie. Deze twee vloeistoffen willen uit zichzelf niet mengen. Doordat je er eigeel bij doet mengt het wel. Het slaat als het ware een 'brug' tussen de twee stoffen in een emulsie die 'elkaar niet uit kunnen staan'. Een ander voorbeeld hiervan is caseïne in melk.
emulsie  
Een mengsel van twee vloeistoffen die niet met elkaar willen mengen.
Voorbeelden van emulsies zijn, mayonaise, margarine, crème, etc.

NASK2/K/10-5

Zepen ❸

uitleg

Er zijn verschillende soorten zeep . Natuurlijke zeep wordt gemaakt van olie of vet dat afkomstig is van planten of dieren. Wanneer je zo'n vet of olie met soda vermengt en een tijd laat koken. De vetten of olieën verdwijnen dan en je krijgt harde zeep en glycerine (afbeelding 1). Om vloeibare zeep te maken moet je dierlijke vetten of olieën koken met kaliumhydroxide. Als je te vroeg stopt met koken zijn nog niet alle vetten of olieën verdwenen uit de zeep . Je noemt dit dan een overvette zeep . Zo'n zeep heeft een verzorgende werking. Voor synthetische zeep gebruik je als grondstof olie afkomstig uit aardolie. De meeste wasmiddelen bevatten synthetische zepen.   Afbeelding 1

 

wordt onderzocht

 

De werking van zeep en emulgatoren

uitleg

Een zeepmolecuul bestaat uit een kop en een staart. Deze twee delen hebben verschillende eigenschappen. De kop lost goed op in water . We noemen de kop daarom ook wel hydrofiel (houd van water ). De staart lost slecht op in water . We noemen de staart daarom ook wel hydrofoob (is bang voor water ). De staart lost wel heel goed op in vetten en olieën. Wanneer je een zeep in water oplost gebeurt er iets aparts met de zeepmoleculen . De staarten proberen weg te blijven van het water . De eerste moleculen die in het water komen gaan naar het oppervlak (afbeelding 1). Daar kunnen de koppen in het water opgelost zijn terwijl de staarten uit het water steken. Als het wateroppervlak vol is vormen de zeepmoleculen micellen (afbeelding 2). Een micel ontstaat doordat de zeepmoleculen de staarten bij elkaar steken. Aan de buitenkant ontstaat dan een laag van hydrofiele koppen. Wanneer de zeepmoleculen een vet of olie tegenkomen steken ze hun staart hierin (afbeelding 3). Zo wordt een vetdeeltje omringt door zeepmoleculen . Hierdoor is het vetdeeltje oplosbaar geworden in het water (video 1).   Video 1 (0:01:00)

 

Afbeelding 1
  Afbeelding 2
  Afbeelding 3

 

links & downloads


how do they do it
wasmiddelen
(0:06:35)
       

 

NASK2/K/8-1

 

 

 

2.3 - Indicator

{access 2.Docent,4.SuperAdmin}

docenten materiaal en lesplanning

materiaal

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

1.lesplan

Min Wat Materiaal
5 leerlingen komen binnen, nemen plaats en pakken hun spullen voor zich. -

2.lesplan

Min Wat Materiaal
5 leerlingen komen binnen, nemen plaats en pakken hun spullen voor zich. -

3.lesplan

Min Wat Materiaal
5 leerlingen komen binnen, nemen plaats en pakken hun spullen voor zich. -
15 Bespreken van opgaven van vorige week.  
30 leerlingen werken zelfstandig aan de opgaven van het werkboekje. Docent loopt rond voor hulp, uitleg en begeleiding.  

{/access}

uitleg

pH-schaal

uitleg

In het dagelijks leven komen we verschillende stoffen tegen die we zuur noemen. Denk hierbij aan bijvoorbeeld citroenzuur en azijnzuur. We noemen deze stoffen zwakke zuren . Sterke zuren zijn bijvoorbeeld zoutzuur en zwavelzuur. Deze zuren zijn zo sterk dat ze metalen aantasten. Het omgekeerde van een zuur is een base . Voorbeelden van basische vloeistoffen zijn zeep en ammonia. Zuren kun je neutraliseren met basen .

pH-schaal
Om te weten hoe zuur een stof is introduceerde meneer Sørensen de pH-schaal . Op deze schaal is 7 een neutrale vloeistof (afbeelding 1). Bij elke waarde kleiner dan 7 is de vloeistof zuur . Bij elke waarde boven de 7 is de vloeistof een base . Hoe zuurder de stof hoe lager de pH. Met een pH-papiertje kun je een ruwe meting doen van de pH waarde. Je druppelt dan een beetje vloeistof op het papiertje. Op het papiertje zit een stof die van kleur veranderd als het in aanraking komt met zuren en basen . Zo'n stof noem je een indicator . Als de indicator op het papiertje verkleurd is, kun je de kleur vergelijken met een kleurenschaal op het doosje.
  Afbeelding 1

NASK2/K/7-8

 

Gevarensymbolen ❸

uitleg

Om je snel en doeltreffend te wijzen op de gevaren van een stof zijn er gevarensymbolen bedacht (afbeelding 1). De plaatjes moeten je op de meest voorkomende gevaren wijzen. Je vindt ze op het etiket. Op ontkalkingsmiddel staat bijvoorbeeld irriterend omdat er een sterk zuur in zit. Op spiritus staat bijvoorbeeld lichtontvlambaar. Dat betekent dat het makkelijk kan branden. Het is goed om dit soort stoffen veilig op te bergen zodat er bijvoorbeeld geen kleine kinderen bij kunnen. Pas geleden zijn deze pictogrammen veranderd om ze meer internationaal te maken.    

 

Afbeelding 1

 

NASK1/K/4-4 en NASK2/K/4-1

 

 

 

2.4 - Schoon water

{access 2.Docent,4.SuperAdmin}

docenten materiaal en lesplanning

materiaal

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

1.lesplan

Min Wat Materiaal
5 leerlingen komen binnen, nemen plaats en pakken hun spullen voor zich. -

2.lesplan

Min Wat Materiaal
5 leerlingen komen binnen, nemen plaats en pakken hun spullen voor zich. -

3.lesplan

Min Wat Materiaal
5 leerlingen komen binnen, nemen plaats en pakken hun spullen voor zich. -
15 Bespreken van opgaven van vorige week.  
30 leerlingen werken zelfstandig aan de opgaven van het werkboekje. Docent loopt rond voor hulp, uitleg en begeleiding.  

{/access}

uitleg

Scheidingsmethoden ❸

uitleg

Een scheidingsmethode is een manier om moleculen te sorteren. Door gebruik te maken van de verschillen tussen stoffen kun je moleculen sorteren. Een zwaardere stof zinkt in water . Daardoor zal een suspensie na een tijdje vanzelf ontmengen . We noemen dit bezinken (afbeelding.2). Omdat de vaste stof in een suspensie niet opgelost is, zullen de moleculen in "klonten" bij elkaar zitten en bij filtreren niet door het filter gaan (afbeelding.3). Sommige stoffen hechten beter aan koolstof dan anderen. Dit verschil in maakt het adsorberen van opgeloste stoffen mogelijk met actieve kool (afbeelding.4).   Afbeelding 1

 

Afbeelding 2 - Bezinken
 
Afbeelding 3 - Filtreren
  Afbeelding 4 - Adsorberen



 

Doordat zout niet eens smelt bij het kookpunt van water kun je zoutwater indampen (afbeelding.6). Sommige stoffen lossen goed op in water terwijl anderen helemaal niet willen oplossen . Dit verschil maakt extraheren mogelijk (afbeelding.7). En alcohol kookt bij een lagere temperatuur dan water . Dit verschil in kookpunt maakt destileren mogelijk (afbeelding.8). Dit zijn allemaal voorbeelden van scheidingsmethoden.   Afbeelding 5

 

Afbeelding 6 - Indampen




 
  Afbeelding 7 - Extraheren


  Afbeelding 8 - Destilleren

 

NASK2/V/2-A

 

Drinkwater zuivering ❸

uitleg

Water dat zo schoon is dat je het kunt drinken noemen we drinkwater . Om oppervlaktewater geschikt te maken om te drinken worden verschillende scheidingsmethoden gebruikt (video 1). Als eerste wordt het water gezeefd. Daarna wordt er ijzerchloride toegevoegd om zwevende stoffen in te kapselen. Deze vlokken met het vuil worden weer uit het water gefilterd. Met ultraviolet licht worden virussen en bacteriën gedood. Het water wordt met behulp van actieve kool nog verder gezuiverd door de kleur- en geurstoffen te adsorberen .   Video 1 (0:04:51)

 

wordt onderzocht

 

Rioolwater zuivering ❸

uitleg

In Nederland gebruiken we elke dag ongeveer 120 liter water per persoon. Dit water komt voornamelijk uit de kraan. Drinkwaterbedrijven moeten hiervoor elke dag ongeveer 2 miljard liter schoon water maken. Voor het schoonmaken van het rioolwater worden verschillende scheidingsmethoden gebruikt (video 1). De eerste stap is het zeven van het grove vuil. Daarna laten ze het fijne vuil bezinken . Met behulp van bacteriën worden opgeloste stoffen biologisch afgebroken. Om de bacteriënhun werk goed te laten doen wordt het water belucht. Vervolgens wordt er de stof ijzerchloride aan toe gevoegd. Hiermee worden fosfaten en de bacteriën omkapseld en deze zinken naar de bodem. Het water kan nu veilig in rivieren gepompt worden waar het verder door de natuur wordt gezuiverd.   Video 1 (0:02:36)

 

 

wordt onderzocht

 

 

 

| + -