Direct zoeken




 

.

ontleding

Ontledingsreacties (intro) ❸

uitleg

Ontleden betekent zoveel als "op delen in stukjes". Dit is precies wat er gebeurt bij een ontledingsreactie . Een ontledingsreactie heeft altijd maar één beginstof en twee of meer reactieproducten . De moleculen waaruit de beginstof bestond worden uit elkaar getrokken kleinere stukjes. Deze kleinere moleculen zijn op zichzelf weer stoffen met andere stofeigenschappen dan de beginstof . In een reactieschema van een ontledingsreactie staat links van de pijl altijd maar één stof en rechts van de pijl twee of meer stoffen (afbeelding.1). Drie soorten ontleding zijn thermolyse , elektrolyse en fotolyse .   Afbeelding 1

 

NASK2/V/2-A

 

Thermolyse ❸

uitleg

Wanneer je een stof heel sterk verwarmt kunnen de moleculen in de stof uit elkaar vallen in stukjes. Je gebruikt dus een hoge temperatuur voor deze vorm van ontleding . Daarom noemen we dit thermolyse . Een voorbeeld is de thermolyse van suiker (video 1). De suiker verandert na verhitten in twee zichtbaar andere stoffen . Een zwarte vaste stof en een brandbaar gas . De zwarte stof is koolstof. Het gas is waterstofgas. Waterstofgas is brandbaar, daarom kon de damp branden. Er komt ook een derde stof vanaf die je niet meteen kunt aantonen en dat is zuurstof. Het bakken en braden van voedsel is ook een thermolyse . Soms kun je de reactieproducten van een thermolyse verder ontleden .   Video 1 (0:05:46)

 

links & downloads


 ammoniumdichromaat (0:01:40)
       

 

NASK2/V/2-A

 

Elektrolyse ❸

uitleg

Wanneer je een elektrische stroom door sommige stoffen laat gaan kunnen deze stoffen uit elkaar vallen in stukjes. Je gebruikt dus elektriciteit voor deze vorm van ontleding . Daarom noemen we dit elektrolyse .

Je gebruikt hiervoor elektroden . Hiervoor worden vaak staafjes gebruikt die gemaakt zijn van koolstof of platina. Maar plaatjes gemaakt van andere metalen werken ook wel. Je steekt twee elektroden in de stof . Door de pluspool en minpool van een spanningsbron op de elektroden aan te sluiten, zien we een chemische reactie ontstaan. Een voorbeeld is de elektrolyse van water (video.1). Bij beide polen ontstaat een gas . Bij de pluspool onstaat twee keer zoveel gas als bij de minpool. Het gas dat bij de pluspool ontstaat kan ontploffen. Dit is waterstofgas. Het gas bij de minpool laat een stof beter branden. Dit is zuurstof.

Andere voorbeelden zijn de elektrolyse van koperchloride (afbeelding.1) en de winning van aluminium uit de grondstof bauxiet.
   

 

Video 1 (0:01:14)
  Afbeelding 1
  Afbeelding 2

 

NASK2/V/2-A

 

Fotolyse ❸

uitleg

Bij sommige stoffen vallen de moleculen in de stof uit elkaar in stukjes wanneer er licht op schijnt. Je gebruikt dus licht voor deze vorm van ontleding . We noemen dit fotolyse . Een voorbeeld is de fotolyse van silverchloride (video 1). In de video wordt eerst zilverchloride gemaakt. Vlak na het maken is de zilverchloride wit. Eén van de buisjes wordt afgedekt met zilverfolie. Hierdoor kan het licht niet bij de inhoude van dit buisje. De zilverchloride ontleed door het licht en de kleur wordt donkerder. Dit is goed te zien omdat de zilverchloride die beschermd was van het licht nog wit is gebleven. Op deze manier werden vroeger foto's gemaakt. In de fotocamera zat een stukje papier met daarop wit zilverchloride. Door het papier te belichten ontstond een beeld op het papier. In het dagelijks leven kom je fotolyse tegen wanneer de kleur van verf vervaagd door de zon.   Video 1 (0:02:27)

 

NASK2/V/2-A

 

Scheiden vs ontleden ❹

uitleg

Bij scheidingen begin je met twee of meer soorten moleculen (afbeelding.1). De moleculen worden tijdens het scheiden gesorteerd. De moleculen zelf veranderen niet. Bij het indampen van zout worden de watermoleculen verdampt . Ze worden weggehaald van het zout . Bij een ontleding lijkt hetzelfde te gebeuren maar dat is niet zo. Bij de elektrolyse van water worden water moleculen uit elkaar getrokken. Daarbij ontstaan nieuwe stoffen , zuurstof en waterstof. Bij een ontleding veranderen de moleculen wel. Een ontleding is daarom een chemische reactie , een scheidingsmethode is dat niet.   Afbeelding 1

NASK2/K/10-6

 

| + -